تجلی شمشیر و روح در تاریخ پرفراز و نشیب ایران کهن

تجلی شمشیر و روح در تاریخ پرفراز و نشیب ایران کهن

گفت‌وگو با استاد حشمت شکری، بنیانگذار پرتوآ

پایگاه خبری منبع خبر | در دنیای امروز که هنرهای رزمی گوناگونی از شرق و غرب در سراسر جهان رواج یافته‌اند، جست‌وجو برای یافتن اصالت و ریشه‌های فرهنگی هر ملت در شیوه‌های نبردشان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. ایران، با پیشینه‌ای دیرین در سلحشوری و جوانمردی، همواره در طول تاریخ خود شیوه‌های نبردی را در دل خود پرورانده که نه تنها بر قدرت جسمانی، بلکه بر اخلاق و منش انسانی نیز تأکید داشته‌اند. در این میان، “پرتوآ” به عنوان یک هنر رزمی اصیل ایرانی، بار دیگر پرچم جوانمردی را در میدان‌های نبرد برافراشته است. برای آشنایی بیشتر با این مکتب و ریشه‌های فکری آن، به سراغ استاد حشمت شکری، بنیانگذار و چهره‌ برجسته این هنر رزمی رفتیم تا در گفت‌وگویی صمیمانه، ابعاد این پدیده فرهنگی-رزمی را مورد بررسی قرار دهیم.

**منبع خبر:** استاد شکری، با درود و تشکر از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید. در ابتدا، اگر ممکن است برای مخاطبان ما مفهوم واژه “دلیر” را که از ریشه‌های عمیق در ادبیات ما برخوردار است، توضیح دهید و ارتباط آن را با ذات ایرانیان و سلحشوری آنها بیان بفرمایید.

**استاد شکری:** با درود خدمت شما و مخاطبان گرامی “منبع خبر”. بسیار خوشحالم که در خدمت شما هستم. واژه “دلیر” در زبان فارسی، ریشه‌ای بسیار عمیق و پرمعنا دارد. همانطور که اشاره کردید، این واژه از دو بخش “دل” و “ایر” تشکیل شده است. “ایر” به معنای “ایران” است و مفهوم “آزاده” و “نجیب” را در خود جای داده است. بنابراین، “دلیر” به معنای واقعی کلمه یعنی “دل آزاده” و “درون نجیب”. این واژه نه تنها سلحشوری و جسارت در نبرد را تداعی می‌کند، بلکه معنای عمیقی از معنویت و جوانمردی را نیز در خود نهفته دارد. این دوگانگی، گویای ملتی است که در عین دلاوری، همواره نجیب و بااخلاق بوده‌اند. این خصلت در ذات ایرانیان نهفته است و در طول تاریخ، در شیوه‌های نبرد و زندگی آنها نمود داشته است.

**منبع خبر:** با توجه به این تعریف از “دلیر” و ارتباط آن با سلحشوری ایرانی، می‌دانیم که هر ملتی در گذشته‌های دور، هنر رزمی خاص خود را برای دفاع از میهن داشته است. ژاپنی‌ها سامورایی، غربی‌ها شوالیه، و در ایران نیز پهلوانی و پرتوآ. از دیدگاه شما، چه تفاوت‌های بنیادینی میان این مکاتب وجود دارد و پهلوانی ایرانی چه ویژگی‌های منحصربه‌فردی را به همراه داشته است؟

**استاد شکری:** سؤال بسیار مهمی است. بله، هر ملتی شیوه‌ی نبرد خود را داشته است که با فرهنگ و ارزش‌های آن ملت عجین شده بود. در ژاپن، سامورایی‌ها با فلسفه‌ی “بوشیدو” و شمشیر کاتانا شناخته می‌شدند. در غرب، شوالیه‌ها نماد شرافت و قدرت بودند. اما در ایران، “پهلوانی” و سپس “پرتوآ” فراتر از یک شیوه‌ی صرف نبرد بوده‌اند. تفاوت اصلی در مفهوم “جوانمردی” است. در حالی که در برخی مکاتب، پیروزی به هر قیمتی هدف اصلی است، در پهلوانی ایرانی، جوانمردی و رعایت اصول اخلاقی حتی در اوج نبرد تن به تن نیز حفظ می‌شد. یک پهلوان واقعی، علاوه بر قدرت جسمانی، راستگو و درستکار است. این ارزش‌ها، پهلوانی را از سایر شیوه‌های نبرد متمایز می‌کند.

**منبع خبر:** با گذر زمان، بسیاری از شیوه‌های نبرد دگرگون شده یا از بین رفته‌اند. سامورایی به کاراته و جودو تبدیل شده، و شوالیه نیز شکل دیگری به خود گرفته است. در مورد پهلوانی و پرتوآ، این دگرگونی چگونه بوده و چه ویژگی‌هایی از اصالت خود را حفظ کرده است؟

**استاد شکری:** همانطور که اشاره کردید، زمان تغییرات زیادی را به همراه دارد. امروز، آنچه از سامورایی باقی مانده، در قالب کاراته و جودو نمود پیدا کرده است. شوالیه نیز با گذر زمان به گلادیاتورها و سپس به شیوه‌های مشت‌زنی غربی تکامل یافت. اما پهلوانی ایرانی، مسیری متفاوت را طی کرده است. این مکتب، با حفظ ریشه‌های جوانمردی خود، در گذر زمان “زورخانه” را پدید آورد که یک مکان برای پرورش جسم و روح بود. و امروز، “پرتوآ” به عنوان شیوه نوین و مدرن پهلوانی، با حفظ همان ذات جوانمردی و اخلاق، به روز شده است. آنچه مهم است، حفظ اصالت و روح نبرد ملل است. پرتوآ، در حین نبرد تن به تن، همچنان جوانمردی را حفظ می‌کند.

**منبع خبر:** در این راستا، نکته بسیار جالبی در مورد اصول نبرد ایرانیان در دوران جمشید شاه و کوروش بزرگ بیان شد. اینکه ایرانیان حتی در نبرد نیز جوانمردی را رعایت می‌کردند. لطفا این جنبه از تاریخ نبرد ایرانی را بیشتر توضیح دهید و ارتباط آن را با اصول پرتوآ بیان کنید.

**استاد شکری:** این نکته بسیار حائز اهمیت است و نشان‌دهنده‌ی عمق جوانمردی در فرهنگ ایرانی است. در دوران جمشید شاه، ایرانیان با هر ابزاری که در دسترس بود، نبرد می‌کردند، حتی اگر دشمنشان آن ابزار را نداشت، با همان ابزار خود به نبرد می‌پرداختند تا نبرد عادلانه باشد. اگر هم دست خالی بودند، با دستان خالی می‌جنگیدند. این روحیه، در دوران کوروش نیز ادامه داشت. کوروش، با وجود اهمیت نیزه و فلاخن که نبردی از راه دور را امکان‌پذیر می‌ساخت، آن را “ناجوانمردانه” می‌دانست و به ترویج “شمشیر کوتاه” یا “آکیناکه” پرداخت. این نشان می‌دهد که ایرانیان حتی در میدان نبرد نیز به دنبال عدالت و جوانمردی بودند. در پرتوآ، ما همین اصل را رعایت می‌کنیم. وقتی هنر نبرد تن به تن توآ توسط استاد میرزایی طراحی شد، ایشان تأکید داشتند که نباید به سر ضربه زد، چرا که سر جایگاه تفکر است و حفظ سلامت اهمیت بالایی دارد. این نشان‌دهنده احترام به حریف و اهمیت سلامت در پرتوآ است.

**منبع خبر:** و در نهایت، یکی از مهمترین اصول پرتوآ که به آن اشاره کردید، “جوانمردی” در حین مسابقه است. لطفا توضیح دهید که پرتوآ چگونه این اصل را در قوانین خود رعایت می‌کند و چه تفاوتی با سایر هنرهای رزمی در این زمینه دارد؟

**استاد شکری:** در پرتوآ، اصل جوانمردی در تمام جنبه‌های مسابقه، از جمله قوانین، رعایت می‌شود. در بسیاری از هنرهای رزمی، اگر حریف به زمین بیفتد و پشت یا شانه‌هایش به زمین برخورد کند، مانند کشتی، بازنده محسوب می‌شود. اما در پرتوآ، اینگونه نیست. اگر در طی مسابقه، بر اساس قوانین پرتوآ، پشت و هر دو شانه حریف به زمین برخورد کند، او بازنده کل مسابقه نیست، بلکه فقط آن راند را بازنده است و بازی ادامه پیدا می‌کند.
تاریخ ایران پر است از پهلوانان و قهرمانانی که روحشان به اندازه شمشیرشان قوی بود.

این یعنی به حریف فرصت دیگری برای جبران داده می‌شود. این اصل “جوانمردی” و “دادن شانس” به حریف، یکی از بارزترین ویژگی‌های پرتوآ است. هدف ما این است که ورزش، همواره با جوانمردی و حفظ سلامت توأمان باشد. ما معتقدیم که یک مبارز واقعی، در کنار قدرت و مهارت، باید از اخلاق و جوانمردی نیز برخوردار باشد.

**منبع خبر:** استاد شکری، از توضیحات کامل و ارزشمند شما بسیار سپاسگزاریم. این گفت‌وگو دریچه‌ای نو به سوی فهم عمیق‌تر از پرتوآ و ریشه‌های اصیل آن در فرهنگ ایرانی باز کرد.

**استاد شکری:** من هم از شما و پایگاه خبری “منبع خبر” برای توجه به این مباحث مهم و ارزشمند سپاسگزارم. امید است که پرتوآ بتواند همچنان پرچم جوانمردی و اصالت ایرانی را برافراشته نگه دارد.